«عسل» یه ماده ی غذایی مفید و اکسیر پر ارزش حیاتی هست که از قرن ها پیش به عنوان عالی ترین و مقوی ترین غذا ها شناخته شده عسل طبیعی به خاطر ویژگی های شفا بخش خودش به عنوان دارو و درمان اکثر بیماری ها در تمام ملت ها کاربرد داره.
ماده ی اصلی «عسل» شهد گل ها و گیاهان معطر و شفا بخش هست که پس از مکیده شدن توسط زنبورها تغییر شکل و ساخته میشه و به عنوان یه غذای کامل و خوشمزه در اختیار انسان قرار میگره.
قرآن کریم می فرماید: از درون شکم زنبور عسل نوشیدنی هایی به رنگ های متنوع بیرون می تراود که درمان و شفای آدمیان در اون قرار داره.
ارزش غذایی عسل به دو عامل مهم بستگی داره:
اول: به مکانی که زنبور در اون زندگی میکنه
دوم: به نوع گل و گیاهی که از اون تغذیه میکنه.
فواید عسل در بیان استاد خیراندیش
عصاره طبیعت عسل هست، چگونه؟ ما نمیتونیم تو همه ی کوه ها و جنگل ها بریم تو باغ ها و گلستان ها بریم و انواع گل ها رو جمع بکنیم و غذایی باهاش بسازیم و مصرف کنیم ولی زنبور این کار رو میکنه زنبور با پروازهایی که در طول روز انجام میده به ارتفاع کوه ها میره و روی شهد گل ها میشینه و عصاره گل ها رو میگیره و تبدیل به عسل طبیعی میکنه و ما از اون بهره میگریم.
و به تناسب اینکه حوزه زیستش حوزه ی تغذیش چقدر متنوع باشه وسیع باشه عسلش مرغوب تر خواهد بود پس عسل بهترین هدایای طبیعت هست عصاره و گل غذاها گل داروها در دنیا عسل هست به ویژه اینکه توسط حیوانی داره آماده میشه که به تعبیر خداوند تبارک و تعالی در قرآن به او وحی میشه یعنی عسل، زنبور حرکتی عالمانه داره «وَ أَوْحي رَبُّکَ إِلَي النَّحْلِ أَنِ اتَّخِذي مِنَ الْجِبالِ بُيُوتاً وَ مِنَ الشَّجَرِ وَ مِمَّا يَعْرِشُونَ» (نحل/68) و ما به زنبور وحی کردیم تا در ارتفاعات کوه ها و درخت ها خانه درست بکنه پس حیوانی داره این گل ها رو انتخاب میکنه و دُز غذایی خودش رو از هر گلی انتخاب میکنه که با دستور خداوند حرکت کرده با وحی حرکت کرده است ما میدونیم که به چند چیز وحی میشه به پیامبر به انسان به خاک و به زنبور.
- عسل رو چه مقدار باید مصرف بکنیم؟
- کی باید مصرف بکنیم؟
- حوزه کاربردش چقدر هست؟
- چقدر ماندگار هست؟
- عسل چه نقشی در غذاها داره؟
- عسل چه نقشی در دواها داره؟
- اساسا چه نوع عسلی ما انتخاب بکنیم؟
من قبل از اینکه بحث رو شروع بکنم راجع به کل نوع عسل صحبت میکنم
ببینید دوستان وقتی ما میخوایم راجع به عسل صحبت بکنیم این بحث پیش میاد که عسل اصلی که گیر نمیاد و اینها عسل تقلبیه اگه عسل 10درصدش عسل طبیعی باشه کافیست.
این رو به خاطر بسپارین درسته که خیلی خوبه ما از عسل گیاهی صددرصد از عسل زنبوری استفاده بکنیم که تغذیه زمستانش هم عسل باشه این امکان پذیر نیست یا حداقل وفوری نداره، فراگیری نداره، اگه حداقل عسل، هم عسل طبیعی باشه اثر درمانی خودش رو داره اثر غذایی خودش رو داره اما مقدار عسل؟ یک لیس، بعضی افراد هستن حتما باید عسل تو کیفشون داشته باشن:
کسانی که افت فشار دارن، اونایی که افت قند دارن، اون هایی که سرد مزاج هستن، اون هایی که در اثر سردی گوارشی آب از دهانشون میره، اونایی که تکلمشون کنده، اونایی که لکنت زبان دارن، اونایی که فراموشی زودرس دارن، اون هایی که افسردگی دارن، این ها باید عسل تو کیفشون باشه افت قند رو افت فشار رو میشه با یه لیس عسل همون موقع درمان کرد به همین سادگی؟ بله به همین سادگی به همین فوریت،
زخم باز تازه وقتی که عسل گذاشتین پوست رو به هم نزدیک کردین و بستین فوری ترمیم میشه، سوختگی ایجاد شده تا زمانی که برسونین به بیمارستان طول میکشه زمان زیادیست خیلی خوب چکار میکنیم؟ یه لایه عسل روش میمالیم دیگه پوششی روش نمیدیم پوست باز هست یه لایه عسل داره تا فرصتی فراهم بشه به بیمارستان برسونیم که داروهای مقتضی رو بهش بدیم.
وقتی که راجع به عسل صحبت میشه سؤال هایی پیش میاد:
- آیا عسل کاربردی فراگیر داره؟
- همه ی انسان ها با همه ی مزاج های گرم و سرد میتونن عسل مصرف بکنن؟
- در همه سنین میشه عسل مصرف کرد؟
- با وجود داشتن همه ی بیماری ها میشه عسل رو مصرف کرد یا نه؟
- عوارضش کجاست؟ چیه؟
در مورد افراد گرم مزاج باید بگم که اگه چناچه عسل موجب عوارضی براشون بشه گرمشون بشه به لحاظ ضرورت افزایش یا حفظ انرژی در تن باید عسل مصرف بشه، لکن این افراد باید عسل رو به ضمیه ی شربت آبلیمو، سرکه به ضمیمه ی سردی ها مصرف کنن در این صورت گرمی عسل تلافی میشه اصطلاحا گفته میشه مصلح سرد در کنار گرمی باید داده بشه.
و در شرایط سنی مختلف اینگونه هست: به دختران باید بیشتر عسل بدیم، به کهن سالان به خصوص زنان کهن سال بایستی عسل بیشتری بدیم، چون این ها وارد سن سردی شدن ولی میان سالان و جوان های گرم مزاج، باید عسل رو با شربت آبلیمو یا سرکه یا سردی ها ی دیگه مثل ترشی ها مصرف بکنن.
اما برای خردسالان یه گزارش علمی میگه که طفل تا شش ماهگی بعضی ها میگن تا یه سالگی یا دو سالگی نباید عسل بخورن به خاطر اون زیان های احتمالی که در اون فکر میکنن هست، خیلی خب ما اگه بخوایم به این گزارشات علمی پایبند باشیم که طب سنتی پایبند نیست طب سنتی میگه در بدو تولد کام طفل رو با عسل طبیعی و روغن حیوانی بردارین.
حالا اگه بخوایم به این گزارش علمی هم پایبند باشیم، توصیه ما این هست، که به این اطفال از طریق شیر مادرشون عسل بدیم یعنی چه؟ مادر شیرده بایستی عسل مصرف بکنه خاصیت عسل وارد تن طفل میشه ولی عوارضش رو نمیبینه؛ این خیلی مهمه طفلی که در اثر سردی معده غذا رو نمیتونه جذب بکنه؛ آروغ میزنه؛ استفراق داره؛ دل درد داره؛ بد خوابی داره یا بیش از اندازه پر خوابی داره این باید عسل مصرف بکنه لکن نمیتونیم بهش بدیم خیلی خب عسل رو به مادرش میدیم بخوره صبح وشب یا همراه غذاش عسل میخوره در اثر خوردن عسل شیرش گرم میشه و شیر گرم مزاج به طفل میده به این ترتیب طفل رو درمان کرده بدون اینکه عوارض عسل منتقل به تن طفل کنه و نکته ی دیگه در مورد دیابتی هاست.
آیا در دیابت میتونیم عسل بدیم یا نه؟
در دیابت سرد بله، چه کسانی دیابتشون سرد هست؟ با یه علامت میگیم کسانی که افت قند در اون ها پیش میاد دیابت سرد دارن و میتونن عسل بخورن در دیابت گرم نه اگه به اون ها بخوایم عسل بدیم سرکنگبین میدیم ترکیبی از عسل و سرکه و اگه یه مقدار احساس کردیم قند بالا میره سرکش رو بیشتر میکنیم به این ترتیب انرژی به تن این ها وارد میشه عوارض عسل وارد تن این ها نمیشه
از دیدگاه طب سنتی عسل گل همه ی داروهاست و درمان همه ی بیماری های سرد هست، بهترین زمان استفاده از اون عسل ناشتا هست.
بوعلی سینا بخواد عسل رو سازگار با همه ی طبع ها بکنه عسل آب میده، عسل حل کرده در آب، عسل و دارچین واسه کسانی که سردیشون خیلی زیاد هست خوبه ولی برای همه نه تو ایران کسانی که تو مناطق گرم و خشک زندگی میکنن نمیتونن عسل و دارچین بخورن، چون دارچین خشک کنندگی عسل رو زیاد میکنه و خارش پوست میده، اگه بخواهیم سریع گرم کنیم وعسل دارچین عوارض داد تو عسل و دارچین کمی آبلیمو بریزین.
ارزش غذایی و دارویی عسل طبیعی
ارزش غذایی و دارویی عسل بستگی به نوع گل ها و گیاهانی داره که زنبورها استفاده میکنن بدون شک اختلاف گل ها و میوه ها در فصل های سال تأثیر زیادی در میزان ارزش عسل داره.
گیاه شبدر،گل پنبه و گل پرتغال، بهار نارنج و خار کوهی،گیاه آویشن وگون،کلپوره(مریم نخودی)،گل های میخک و ختمی، خارشتر، یونجه، گل گیلاس و زردآلو و شبرنگ، گل های سرخ و نسترن، و صدها گل و گیاه دیگه هر کدوم در کیفیت عسل نقش داره و اثر دارویی ویژه همون گیاه رو به عسل منتقل میکنه.
در واقع خواص عسل بستگی به گل و گیاهی داره که زنبور عسل اون رو مکیده مثلا زنبور عسل وقتی بر گل آویشن مینشینه و شهد اون رو میمکه عسل به دست اومده موجب تقویت معده و از بین رفتن نفخ معده و روده میشه چون آویشن نیز همین خواص رو داره.
یکی از خواص مهم عسل، خاصیت ضد سرطانی اون هست به همین خاطر در گذشته تونسته عده ای از مبتلایان رو درمان کنه.
یکی دیگه از خواص عسل تقویت کننده خواص دیگر داروهاست اعم از شیمیایی یا گیاهی هست.
«عسل طبیعی» محصول عصاره ی حیاتی گل و گیاه به اضافه ی شهد حاصل از فرآیند های انجام شده توسط زنبور عسل هست.
عسل گرفته شده از شکوفه و گل های مرکبات مثل، بهارنارنج، لیمو ترش و لیمو شیرین، برای سیستم عصبی قلب و کبد مفید هست.
مهم ترین ترکیبات اساسی تشکیل دهنده ی عسل
- مواد قندی
عسل دارای بیشترین مواد قندی هست هیچ محصولی نمی تونه در این زمینه با عسل برابری کنه دانشمندان علوم تغذیه به این نتیجه رسیدن که مواد قندی موجود در عسل 75 تا 79 درصد وزن عسل رو تشکیل میده. - مواد پروتئینی
مواد پروتئینی عسل نیز قابل توجه هست این مواد سریعا هضم شده و قابل جذب هستن عسل دارای اسیدهای آمینه ی زیاد و مختلفی هست. - آنزیم های عسل
عسل به مقدار فراوان دارای آنزیم هایی است که درفرآیند کاتالیزوری مواد شیمیایی شرکت کرده در هضم و ساماندهی مواد مختلف غذایی در بدن کمک می کنن.به همین لحاظ عسل پر ارزش ترین ماده غذایی برای انسان به شمار می رود و بخاطر داشتن آنزیم های متنوع، عالی ترین ماده غذایی و دارویی در فیزیولوژی بدن آدمی رقم زده میشه. - املاح معدنی
دانشمندان علوم تغذیه و زیست شناسی در مباحث مربوط به آنالیز ترکیبات عسل به این نتیجه رسیده اند که عسل از غنی ترین منابع املاح معدنی مورد نیاز بدن آدمی است. این عناصر عبارتند از: سدیم، فسفر، پتاسیم، کلسیم، منگنز، آهن و مس. این عناصر مهم در تکوین عضلات و تشکیل استخوان ها و تقویت آنها بسیار لازم و ضروریه. علاوه ریز مغذی های دیگری مثل: روی، سلنیوم، نیکل و برخی شبه فلزات دیگر در عسل به مقدار کم وجود داره که در فعالیت حیاتی سلول ها نقش مهمی را ایفا میکنن. - ویتامین های حیاتی
امروزه اهمیت نقش ویتامین ها در سلامت انسان جای هیچ گونه بحث و تردیدی را باقی نگذاشته. «عسل طبیعی» به عنوان یک اکسیر حیات بخش، دارای مقادیر فراوانی از انواع ویتامین های مورد نیاز بدن هست.
عسل طبیعی، تنظیم کننده کلسترول خون
سطوح کلسترول خون شما از طریق مصرف میوه ها، سبزیجات، غلات کامل و نوشیدن روزانه مقدار زیادی آب مطلوب خواهد ماند.
اما از آنجایی که خود بدن نیز مقداری کلسترول تولید میکنه، مراقبت از میزان مصرفی گوشت، تخم مرغ، محصولات لبنی و سایر مواد غذایی دارای کلسترول بالا، بسیار ضروری است.
وجود کلسترول در بدن جهت کمک به هضم چربی ضروری است است، اما مقدار زیاد آن برای سلامتی ضرر دارد.
اگر مبتلا به مقدار بالای کلسترول هستید، افزودن یک قاشق غذا خوری عسل به رژیم غذایی روزانه خود را نیز مد نظر قرار بدین.
منابع:
1) کتاب دانشنامه طب اهل بیت علیهم السلام نوشته ی دکتر محمد دریایی
2) پیاده سازی از کلیپ استاد خیراندیش